Zien zonder te zien: de essayfilm in het tijdperk van het invisuele
Openingslezing door Kevin B. Lee
De essayfilm reflecteert al lange tijd op de werkelijkheid aan de hand van beelden. Maar hoe kan de essayfilm reflecteren op een wereld waarin bepalende krachten werkzaam zijn buiten wat beelden kunnen tonen? Dit is wat Jussi Parikka het invisuele noemt: niet alleen beelden die aan ons zicht onttrokken zijn, maar een systeem van data, arbeid en algoritmische processen dat bepaalt hoe en welke beelden we te zien krijgen, terwijl het zelf buiten beeld blijft. In deze context volstaan de klassieke instrumenten van de essayist, zoals nauwgezette visuele analyse, mogelijk niet langer. Deze keynote verkent nieuwe manieren waarop de essayfilm zich tot het invisuele kan verhouden, aan de hand van twee recente werken van de filmmaker zelf en korte films van Hito Steyerl en Fırat Yücel. Deze werken brengen de invisuele processen achter de productie en consumptie van beelden in kaart en stellen nieuwe vormen van analyse, affect en poëzie voor, waarmee de essayfilm zich verder ontwikkelt als een vorm van audiovisueel denken.