De vraag of de Holocaust door fictie kan worden gerepresenteerd houdt filmmakers al decennia bezig, misschien wel het meest prominent door Claude Lanzmann, die stelde dat deze extreme gebeurtenis überhaupt niet direct te verbeelden is.

Holofiction gaat de vraag met verrassende vanzelfsprekendheid aan door een compilatie te presenteren van vrijwel alle fictieve beelden die de filmwereld reeds heeft geproduceerd over de Holocaust. De Pools-Duitse filmmaker Michal Kosakowski put uit meer dan 3.000 fictiefilms en televisieproducties die tussen het einde van de jaren dertig en het heden zijn gemaakt en construeerde een montage waarin zich geleidelijk terugkerende visuele motieven aftekenen. Veewagons, gestreepte uniformen, prikkeldraad, selecties op het perron, de poorten van Auschwitz: deze beelden worden decennialang herhaald in films en onthullen hoe een cinematografisch vocabulaire vorm heeft gekregen.

Holofiction roept tendensen uit structurele cinema op, maar Kosakowski’s filmisch onderzoek wordt ook gedreven door kritische analyse. Zelf beschrijft hij zijn interesse niet zozeer als een onderzoek naar afzonderlijke films dan wel naar het collectieve beeldarchief dat zij hebben voortgebracht. Holofiction vraagt zo wat er gebeurt wanneer representatie zelf conventioneel wordt. De film laat zo zien hoe cinema het verleden voortdurend construeert en reconstrueert, en nodigt ons uit opnieuw te kijken naar beelden die we dachten goed te kennen.

TW