In 1967 werkte een groep filmmakers samen aan Far From Vietnam (Loin du Vietnam), een manifestfilm om hun solidariteit met het Vietnamese volk in hun strijd tegen de Amerikaanse agressor te bevestigen.

Op initiatief van Chris Marker bracht de film Jean-Luc Godard, Joris Ivens, William Klein, Alain Resnais, Agnès Varda, Claude Lelouch en meer dan 150 anonieme medewerkers samen in een collectieve omnibus aan de randen van documentaire, fictie en militante cinema. Hun doel was niet om de oorlog te documenteren, maar om het imperialisme ervan te ondervragen en hun eigen positie, en die van ons, als toeschouwers van het eerste op televisie uitgezonden conflict ter discussie te stellen.

De film bestaat uit elf hoofdstukken en representeert, verbeeldt en becommentarieert wat de vertelling een ‘oorlog van rijken tegen armen’ noemt, waarbij oorlogsdocumenten, archiefbeelden, interviews en geënsceneerde fictie worden samengebracht. Elke filmmaker draagt bij in zijn of haar eigen stijl – Ivens’ reportage, Godards zelfreflexieve commentaar, Resnais’ fictie, Kleins direct cinema – en de montage van Chris Marker weeft al die fragmenten samen tot een coherent maar niet-eenduidig verhaal.

Far from Vietnam ontsnapt aan een dogmatisch betoog en een manicheïstische veroordeling en is essayistisch in zijn meerstemmigheid. Door te spelen met echo’s en resonanties nodigt Markers montage ons uit een beeld niet te nemen voor wat het toont, maar het te begrijpen in relatie tot andere beelden en de relaties daartussen.

Er bestaat nooit één juiste manier om een oorlog te filmen. Misschien is de enige manier, zoals Godard het stelde, om films politiek te maken en de vraag te stellen wie filmt, wie wordt gefilmd en wie kijkt. Far From Vietnam laat zien dat politieke cinema nooit alleen over politiek gaat, maar ook over cinema.

GVN